Kolams tekenen met Hannie de Jong

Wat zijn kolams

Traditionele kolam voor de deur van een huis

Traditionele kolam voor de deur van een huis

Voordat in India de zon opgaat wordt de plek voor de ingang van het huis of hut schoongemaakt met een bezem en water. Vervolgens wordt hier een kolam gemaakt van wit poeder of een waterig rijstpapje. In Tamil-Nadu wordt zo’n tekening Kolam genoemd, maar in de andere deelstaten zijn er andere benamingen voor. In Kerala wordt het Poovu-Kolam genoemd en in Radjastan bijvoorbeeld Mandana.

Kolams zijn als het ware magische, labyrint-achtige mandala’s die door de eindeloze, gecompliceerde windingen de boze geesten verwarren, waardoor hen de toegang tot het huis of de tempel onmogelijk wordt gemaakt. Deze patronen beginnen met een stippenpatroon dat wordt uitgezet waarna er een vloeiende lijn om de stippen wordt geslingerd dat uiteindelijk een harmonieus motief oplevert.

Kolamboek uit India: Voorkant van de omslag van een kolamboek uit India

Voorkant van de omslag van een kolamboek uit India

Kinderen leren al op jonge leeftijd om de kolams te maken, doordat ze er van jongs af aan iedere ochtend mee geconfronteerd worden. De meisjes tekenen al jong zelf hele kolams en tijdens de tekenles verschijnen ze dikwijls in hoekjes van het papier. De patronen worden van generatie op generatie door gegeven. Iedere feestelijkheid en ritueel heeft zijn eigen kolam, gewijd aan de goden, waarvan Laksmi, de godin van voorspoed en vruchtbaarheid, één van de belangrijkste is.

De patronen worden gemaakt voor het welzijn van de familie, voor een goede oogst, tijdens de viering van een geboorte of huwelijk. Maar ook om voorspoed te brengen in het huis en slechte invloeden te weren.

Kolamboek uit India: Pagina met een ingewikkeld samengesteld patroon

Kolamboek uit India: Pagina met een ingewikkeld samengesteld patroon

Tijdens het verblijf, begin 1990, van mijn dochter Corine in India heeft ze in een school gewerkt met kinderen uit kleine dorpjes. Aan het eind van haar verblijf hebben ze een poppenkast spel gemaakt dat de kinderen zouden spelen. Op de dag van de uitvoering werd de vloer van de school geveegd en schoongemaakt en daarna door Kamachi en
Vimala, twee Indiase collega’s, voorzien van vier enorme kolams. Met nat krijt maakten ze een stippenpatroon van ongeveer twee bij twee meter en slingerden daaromheen een lijn van boven naar beneden, van links naar rechts, zonder dat het logisch leek. Pas aan het eind begon het totaalbeeld duidelijk te worden. Daarna werden de kolams als het ware
deel van de vloer, want er werd door iedereen over heen gelopen. Maar hun werking zit in het ritueel van het creëren van de kolam en de energie ervan blijft doorwerken in de ruimte.

Kolamboek uit India: Pagina met eenvoudige gekleurde voorbeelden

Kolamboek uit India: Pagina met eenvoudige gekleurde voorbeelden

Ook was het tijdens haar verblijf Pongal. Dat is een zeer luidruchtige feestelijkheid die twee maanden duurt ter verering van de oogst en het vee. De kolams die tijdens deze twee maanden worden gemaakt staan allemaal in het teken van dit feest en laten patronen zien met veel plant- en bloemmotieven en van de potten waarin gekookt wordt.
Deze kolams worden vaak gemaakt van een rijstpapje en met behulp van een prop katoen die daarin gedoopt wordt.
De prop wordt vervolgens in de hand vastgehouden en de vloeistof loops langs de wijsvinger, waarmee vervolgens het patroon getekend wordt.
Rijst heeft een gunstige betekenis en aan het propje papier worden soms nog kleuren toegevoegd die dat versterken. Voor geel wordt gebruik gemaakt van kurkuma, rood en zwart van de aarde, groen van gekneusde bladeren en blauw van indigo.

Kolamboek uit India: Pagina met voorbeelden voor kinderen

Kolamboek uit India: Pagina met voorbeelden voor kinderen

In “Mandala’s tekenen met kolams” staan voornamelijk kolams zoals die in Tamil-Nadu worden gemaakt. Beginnend bij eenvoudige patronen waarbij de stippen verbonden worden naar de patronen waarbij om de stippen wordt geslingerd.
Door het verbinden van de stippen ontstaan weer andere patronen, waarbij ook alledaagse voorwerpen verschijnen in de kolams, zoals dieren, bloemen, lampen en zelfs auto’s.