Mandala's Hannie de Jong

Keltisch knoopwerk, spiralen, labyrinthen en doolhoven

Over de cursus (Deze cursus wordt in cursusjaar 2010/2011 niet gegeven) Deze cursus bestaat uit drie onderdelen die een zelfde oorsprong hebben, maar in verschillende culturen anders uitgewerkt zijn.

Keltisch knoopwerk

Het Keltisch knoopwerk hebben we te danken aan de Kelten. Hoewel de Kelten onderling zeer sterk verdeeld waren, terwijl ze over heel Europa verspreid waren, hadden ze wel een min of meer gelijke cultuur. Van die cultuur is dankzij veel opgravingen, o.a. heel belangrijke in Zwitserland en Oostenrijk, maar ook door kleinere grafvondsten in andere delen van Europa behoorlijk veel bekend geworden. Verder zijn Romeinse geschiedschrijvers en Middeleeuwse Ierse manuscriptschrijvers voor ons bronnen van kennis over cultuur en leven van de Kelten.

Vooral het gebruik van vlechtwerk, knopen en spiralen kenmerkt de Keltische kunst. Het knoop- en vlechtwerk is door Keltische kunstenaars tot een ware kunst verheven. Zij pasten de knopen aan om zo grote vlakken te kunnen vullen, zonder dat het te eentonig werd. In deze cursus gaan we eenvoudige knopen leren maken, met een eigen invulling van de ruimtes, een geknoopt dierfiguur, een Keltische letter en tenslotte randversieringen die ook heel goed in mandala's gebruikt kunnen worden.

Spiralen

De spiralen die we overal tegenkomen vinden hun oorsprong in meerdere culturen. Voor de spiralen in mijn lessen beperk ik me tot die uit de Keltische, Ierse en Griekse traditie en die van de prehistorische bewoners van het eiland Malta. Spiralen werden wellicht gebruikt als symbool voor de levenskracht van Moeder Aarde, of als algemeen religieus symbool. Dat nemen we aan omdat we de spiraal of de wingerdrank veelvuldig tegenkomen in tempels en op religieuze voorwerpen. Op Malta waar in één van de oude neolithische tempels het onderstuk van een beeld van een godin is gevonden treffen we zo goed als alleen spiralen als versiering aan. Grappig is het om te zien dat de Maltezers van nu de spiralen heel veel gebruiken als motief voor hun siersmeedwerk. Werkelijk overal is dat te zien als versiering boven ramen, deuren en als hekwerk van balkons.

In deze cursus beginnen we met het construeren van eenvoudige spiralen. Deze werken we uit in allerlei andere vormen en voorzien ze van eigen vormen of eigen symboliek.

Ook de spiralen die we tijdens de cursus leren maken, kunnen heel goed in mandala's verwerkt worden.

Doolhoven en labyrinthen

Doolhoven en labyrinten vormen het derde onderdeel van deze cursus. Van doolhoven en labyrinten vinden we voorbeelden in het oude Griekenland. Denk maar aan het labyrint van de Minotaurus in Knossos op Kreta.

In een aantal Franse kathedralen waren labyrinten aangebracht op de vloer. De bekendste die overgebleven is vinden we in de kathedraal van Chartres.

Het doolhof en het labyrint symboliseren beide het pad dat de mens moet gaan tijdens zijn leven. Bij het doolhof kan men verdwalen, omdat er doodlopende stukken in zijn. In het labyrint kan men niet verdwalen, want het is in feite een soort spiraal, er is maar één doorgaande weg naar het centrum.

We gaan in deze cursus een eigen labyrint en een eigen doolhof maken. Beide tekeningen voorzien we weer van symboliek en vormen die bij ons passen.